أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
66
قانون ( فارسى )
از نيش آنها مسامهاى بدن و گدارهاى خون در بدن مىتركند و خون با فشار از آنها بيرون مىزند و گاهى چيزى آبمانند - آن هم كم - از جاى نيش بيرون مىريزد . خون حتى از اشكريز چشمها و از زخمهاى خوب شده فواره مىزند . مار گزيده خون قى مىكند ، خون تف مىكند ، به خونريزى بينى مبتلا مىشود و معدهاش به درد مىآيد . طبيبى ديگر مىگويد : جاى نيش آماس مىكند و سياه مىشود و چيزى كمآبمانند از آن بيرون مىريزد ، شكم مار گزيده به اسهال دچار مىآيد ، نفسش تنگ مىشود . دشوار مىشاشد ، صدايش مىافتد ، اندامان تنش سست مىشوند حالت شبيه بيمارى فراموشكارى بر مارگزيده مىآيد و به كزاز مبتلا مىشود ، دندانهايش مىافتند و بالاخره جان مىسپارد . علاج علاج نيشزدگى اين نوع از مارها به علاج مارهاى اصله و افعى نزديك است ، كه بايد اول گوشت شاهماهى و ماهى نمكسود و سير بخورند و قى كنند و چندين بار پشت سر هم قى كنند . بعد از قى كردن لازم ، ماهى را بر اخگر ( منقل زغالافروخته ) بريان كنند و با نان بخورند و نيز مويز بخورند . بزر ترب با شراب بخورند نفع بينند . افشرهء خشخاش با بيخ سوسن آسمانگون را با شراب بخورند بسيار خوب است . سفيدهء تخممرغ با شراب بخورند مفيد است . براى بند آوردن نزيف خون خرفه و آرد جو را درهم بسرشند و برجاى نزيف گذارند . برگ مو ( برگ تاك ) آبپز شود و بر جاى نزيف بگذارند . بارهنگ و مازو هركدام بر جاى نزيف گذاشته شوند در بند آوردن نزيف خون تأثير بخشند . تره ، گزنه و سداب ( فيجن ) هركدام را با آرد جو و سفيدهء تخممرغ بر جاى نزيف نهند و جاى نزيف را داغ گذارند ، نزيف بند مىآيد . فصل هفدهم مار تشنگىآور گويند : مار تشنگىزا يك وجبى است ، خالهاى سياه زياد دارد ، سرش كوچك و گردنش كلفت است و از گردن كلفت كمكم باريكتر مىشود ، طورى كه دمش باريك است . برخى گويند : اين نوع از مارها در سرزمين لوبيه و در شام زيادند و شكلشان به افعى شبيه است و طرف عقبشان تا دم مايل به سياه است . وقتى مىخزند دم را بلند نگه مىدارند . بعضى گويند : اين نوع از مارها در كنار آبها زيادند . گويند : كسى كه اين مار بگزدش ، تو گويى آتش در شكمش روشن كردهاند ، احساس سوزش در اندرون مىكند و شعلهور مىشود . هرچه آب مىخورد سيراب نمىشود ، آب مىخورد و